ATATR — Ata Turizm

Değerleme Çarpanları

ATATR tablolarında ne görünüyor?

Bu sayfadaki terimler ne anlama geliyor?

Yolcu Doluluk Oranı

Bir havayolunun sunduğu koltuk kapasitesinin ne kadarının satıldığı. Havayolu kapasitesi 'arz edilen koltuk kilometre' (AKK/ASK), satılan kapasite ise 'gelir getiren yolcu kilometre' (GYK/RPK) ile ölçülür. İkisinin oranı doluluk oranıdır.Tuzak: Doluluk tek başına yeterli değildir; koltuk-km başına gelir ile birlikte okunur. Bilet fiyatı düşürülerek yükseltilen doluluk toplam geliri artırmayabilir.

Mevsimsellik

Bir şirketin satış ve kârının yılın belirli dönemlerinde düzenli olarak yoğunlaşması. Turizm yazın, ısıtma ve enerji kışın, perakende bayram ve yılbaşı dönemlerinde, tarım hasat döneminde yoğunlaşır. Mevsimsel şirketlerde bir çeyrek önceki çeyrekle değil geçen yılın aynı çeyreğiyle kıyaslanır; son dört çeyreğin toplamı (TTM) mevsimselliği düzleştirir.Tuzak: Mevsimsellik bilançoyu da etkiler: yoğun sezon öncesi stok ve borç artar, sezon sonrası nakit birikir. Tek bir çeyrek sonunun bilançosu yıl ortalamasını yansıtmayabilir.

FAVÖK Marjı

FAVÖK'ün net satışlara oranı. Farklı amortisman ve borç yapısına sahip şirketlerin faaliyet kârlılığını kıyaslamakta kullanılır. Türkiye'de analistlerin yaygın kullandığı tanım brüt kâr − faaliyet giderleri + amortismandır; esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderler çoğunlukla dışarıda bırakılır.Tuzak: FAVÖK standartlarda tanımlı bir kalem değildir; şirketler ve veri kaynakları farklı tanımlar kullanabilir. Aynı şirket için farklı kaynaklarda farklı FAVÖK görülmesi bu yüzdendir.

Amortisman

Bir duran varlığın maliyetinin, kullanım ömrü boyunca yıllara yayılarak gidere dönüştürülmesi. 10 yıl kullanılacak 100 milyon TL'lik bir makine, her yıl 10 milyon TL gider olarak gelir tablosuna yansır. Nakit çıkışı makine alınırken bir kez olur; amortisman nakit çıkışı gerektirmeyen bir giderdir. Maddi olmayan varlıklarda aynı işleme 'itfa' denir.Tuzak: Amortisman nakit değildir ama gerçek bir maliyettir: makine eskir ve bir gün yenilenmesi gerekir. FAVÖK amortismanı dışarıda bıraktığı için yatırım yoğun şirketlerde kârlılığı olduğundan yüksek gösterebilir.

Finansman Gelir ve Giderleri

Finansal borçların faizi, kur farkı ve mevduat faizi gibi finansmanla ilgili kalemler. Banka kredileri ve tahvillerin faizi, döviz borçların kur farkı, kiralama yükümlülüklerinin faizi finansman giderindedir. Mevduat faizi ve finansal varlıkların kur farkı ise finansman gelirinde yer alır.Tuzak: Döviz borcu olan şirkette kur yükseldiğinde finansman gideri, faiz ödenmese bile büyür. Bu kur farkı nakit çıkışı değildir; borcun TL karşılığındaki artıştır.

Net Döviz Pozisyonu

Şirketin döviz cinsinden varlıkları ile döviz cinsinden borçları arasındaki fark. Dipnotlardaki 'kur riski' tablosunda para birimi bazında gösterilir. Döviz varlığı borcundan fazlaysa pozisyon 'uzun', borcu varlığından fazlaysa 'kısa'dır. Kur hareketinin kâra etkisinin yönünü ve büyüklüğünü bu fark belirler.Tuzak: İhracatçı şirketin gelecekteki döviz gelirleri bilançoda görünmez; bilançoda kısa döviz pozisyonu olan bir ihracatçı ekonomik olarak korunuyor olabilir. Pozisyon ile iş modeli birlikte okunur.