BEYAZ — Beyaz Filo

Değerleme Çarpanları

BEYAZ tablolarında ne görünüyor?

Bu sayfadaki terimler ne anlama geliyor?

Amortisman

Bir duran varlığın maliyetinin, kullanım ömrü boyunca yıllara yayılarak gidere dönüştürülmesi. 10 yıl kullanılacak 100 milyon TL'lik bir makine, her yıl 10 milyon TL gider olarak gelir tablosuna yansır. Nakit çıkışı makine alınırken bir kez olur; amortisman nakit çıkışı gerektirmeyen bir giderdir. Maddi olmayan varlıklarda aynı işleme 'itfa' denir.Tuzak: Amortisman nakit değildir ama gerçek bir maliyettir: makine eskir ve bir gün yenilenmesi gerekir. FAVÖK amortismanı dışarıda bıraktığı için yatırım yoğun şirketlerde kârlılığı olduğundan yüksek gösterebilir.

Net Borç / FAVÖK

Şirketin bugünkü FAVÖK'üyle net borcunu kaç yılda kapatabileceğine dair kaba ölçü. Bankaların ve derecelendirme kuruluşlarının en sık baktığı borç ölçülerinden biridir. Borcun, işin ürettiği faaliyet nakdine göre büyüklüğünü verir. Kredi sözleşmelerinde bu oran için üst sınırlar (kovenant) sık görülür.Tuzak: FAVÖK nakit değildir: vergi, faiz, yatırım harcaması ve işletme sermayesi ihtiyacı düşülmemiştir. Aynı oranda iki şirketten yatırım ihtiyacı yüksek olanın borcu kapatması daha uzun sürer.

Yatırım Faaliyetlerinden Gelir ve Giderler

Duran varlık satışları, menkul kıymet gelirleri, değerleme kazançları gibi esas faaliyet dışı kalemler. Bir arsanın satışından doğan kâr, yatırım amaçlı gayrimenkul değer artışı, finansal yatırımlardan kazanç bu bölümdedir. Esas faaliyet kârından sonra eklenir.Tuzak: Bu kalemler çoğunlukla tekrarlanmaz. Net kârdaki sıçramanın kaynağı buysa, esas faaliyetteki eğilim ayrıca incelenir.

Tekrarlayan Gelir

Abonelik, bakım ve lisans yenileme gibi her dönem düzenli olarak yenilenen gelirler. Yazılım ve teknoloji şirketlerinde gelir; tek seferlik lisans satışı, proje geliri ve tekrarlayan abonelik ya da bakım geliri olarak ayrışır. Tekrarlayan gelirin toplam içindeki payı, gelirin öngörülebilirliğinin göstergesidir.Tuzak: Tekrarlayan gelir tanımı şirketten şirkete farklıdır ve standartlarda tanımlı değildir; sunumlardaki oranların hangi gelirleri kapsadığı ayrıca okunur.

Finansman Gelir ve Giderleri

Finansal borçların faizi, kur farkı ve mevduat faizi gibi finansmanla ilgili kalemler. Banka kredileri ve tahvillerin faizi, döviz borçların kur farkı, kiralama yükümlülüklerinin faizi finansman giderindedir. Mevduat faizi ve finansal varlıkların kur farkı ise finansman gelirinde yer alır.Tuzak: Döviz borcu olan şirkette kur yükseldiğinde finansman gideri, faiz ödenmese bile büyür. Bu kur farkı nakit çıkışı değildir; borcun TL karşılığındaki artıştır.

Muhasebe Politikaları ve Tahminler

Şirketin tabloları hazırlarken seçtiği yöntemler ve kullandığı yönetim tahminleri. Dipnotların başında yer alır: stok maliyet yöntemi, amortisman süreleri, maddi duran varlıklarda maliyet ya da yeniden değerleme tercihi, hasılatın ne zaman yazıldığı gibi. Tahminler bölümü ise karşılıklar, değer düşüklüğü testleri, ertelenmiş vergi varlığının geri kazanılabilirliği gibi yargı gerektiren konuları anlatır.Tuzak: Bir politikadaki ya da tahmindeki değişiklik (örneğin makinelerin ömrünün uzatılması) kârı, işin kendisinde bir değişiklik olmadan artırabilir. Bu tür değişiklikler dipnotta ayrıca açıklanır.