Üç tablo, üç soru
Finansal tablolar, bir şirketin ekonomik durumunu ortak bir dille anlatmak için hazırlanır. Her biri farklı bir soruya cevap verir ve birlikte okunduklarında anlam kazanırlar.
| Tablo | Cevapladığı soru | Zaman boyutu |
|---|---|---|
| Bilanço | Şirketin neyi var, bunu kimin parasıyla edinmiş? | Belirli bir gün (fotoğraf) |
| Gelir tablosu | Dönem boyunca ne kadar sattı, ne kadar kâr etti? | Bir dönem (film) |
| Nakit akış tablosu | Kasaya gerçekte ne kadar para girdi, nereye gitti? | Bir dönem (film) |
Bilanço 31 Aralık gibi tek bir günün fotoğrafıdır: o gün şirketin elinde ne olduğunu ve bunların nasıl finanse edildiğini gösterir. Gelir tablosu ve nakit akış tablosu ise bir dönemin filmidir: 1 Ocak'tan 31 Aralık'a kadar olanları özetler. Bu fark önemlidir; bilanço kalemleri toplanmaz, gelir tablosu kalemleri dönem boyunca birikir.
Bunlara ek olarak her raporda özkaynak değişim tablosu ve dipnotlar bulunur. Özkaynak değişim tablosu ortakların payının dönem içinde neden değiştiğini, Dipnotlar ise her kalemin ayrıntısını anlatır.
Nerede yayımlanır?
Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler finansal raporlarını KAP üzerinde yayımlamak zorundadır. KAP'ta şirketin sayfasında 'Finansal Rapor' başlıklı bildirimler bulunur; her bildirimde tabloların kendisi, dipnotlar ve varsa denetim raporu yer alır.
Tablolar TFRS / TMS adı verilen muhasebe standartlarına göre hazırlanır. Bu standartlar uluslararası standartların (IFRS) Türkçe karşılığıdır; bu sayede bir Türk şirketinin tablosu yapı olarak bir Avrupa şirketininkine benzer.
Ne zaman yayımlanır?
Şirketler yılda dört kez rapor yayımlar: 3, 6, 9 ve 12 aylık. Gelir tablosu kümülatif yazılır, yani 6 aylık rapor Ocak-Haziran toplamını gösterir. Tek bir çeyreğin rakamı, iki kümülatif rapor arasındaki farktan bulunur.
| Rapor | Kapsadığı dönem | Denetim |
|---|---|---|
| 3 aylık (1. çeyrek) | Ocak – Mart | Genellikle denetimsiz |
| 6 aylık | Ocak – Haziran | Sınırlı bağımsız denetim |
| 9 aylık | Ocak – Eylül | Genellikle denetimsiz |
| 12 aylık (yıllık) | Ocak – Aralık | Tam kapsamlı bağımsız denetim |
Yayımlama süreleri SPK düzenlemesiyle belirlenir: ara dönemlerde dönem sonundan yaklaşık 1-2 ay, yıl sonunda yaklaşık 2-2,5 ay sonra.
Bağımsız denetim, tabloların standartlara uygun hazırlandığına dair bir güvencedir. Yıllık raporun başındaki denetim görüşü bu yüzden ilk bakılan yerlerden biridir: 'şartlı görüş' ya da 'işletmenin sürekliliğine ilişkin belirsizlik' ifadesi, tabloların o konu çerçevesinde okunması gerektiğini gösterir.
Tablolar nasıl bir arada okunur?
Üç tablo birbirine bağlıdır. Gelir tablosunun son satırı olan net kâr, özkaynağa eklenir ve bilançoyu büyütür. Nakit akış tablosu aynı net kârdan başlar ve bunun ne kadarının gerçekten kasaya girdiğini gösterir; son satırı da bilançodaki nakit rakamıyla aynıdır.
- Bilanço şirketin dayanıklılığını anlatır: borç ne kadar, nakit ne kadar, varlıklar neyden oluşuyor.
- Gelir tablosu işin kârlılığını anlatır: satışlar büyüyor mu, maliyetler ciroya göre nerede, kâr nereden geliyor.
- Nakit akış tablosu kârın kalitesini anlatır: kâr nakde dönüyor mu, yatırım ne kadar, borç mu ödeniyor yoksa borç mu alınıyor.
Bu eğitim boyunca bütün örnekler aynı kurgusal şirketin, Örnek Sanayi A.Ş.'nin 2025 tablolarından gelir. Rakamlar milyon TL'dir ve birbirini tutar; bir derste hesaplanan oran, diğer dersteki tabloyla doğrulanabilir.
Enflasyon muhasebesi hakkında kısa bir not
Türkiye'de borsa şirketleri 31 Aralık 2023 tarihli tablolardan itibaren TMS 29 enflasyon muhasebesini uygular. Bu, tablolardaki rakamların raporlama tarihinin fiyatlarıyla yeniden ifade edilmesi demektir. Geçen yılın rakamları da bu yılın raporunda bugünün fiyatına taşınmış olarak görünür.
Sonuç olarak bir şirketin 2024 hasılatı 2024 raporunda bir rakam, 2025 raporunda daha büyük bir rakam olarak görünür. İkisi de doğrudur; farklı tarihlerin parasıyla ölçülmüşlerdir. Bu konu, eğitimin son serisinde ayrıntılı anlatılıyor.