ASELS — Aselsan

Değerleme Çarpanları

ASELS tablolarında ne görünüyor?

Bu sayfadaki terimler ne anlama geliyor?

Bekleyen İş (Sipariş Defteri)

İnşaat, taahhüt, savunma gibi proje bazlı şirketlerde imzalanmış ama henüz hasılata dönüşmemiş işlerin toplamı. Yeni imzalanan sözleşmeler bekleyen işi artırır, gerçekleşen hasılat azaltır. Bekleyen işin yıllık hasılata oranı, şirketin mevcut işlerle kaç yıllık hasılatının görünür olduğunu gösterir.Tuzak: Bekleyen iş sözleşme değeridir, kâr değildir. Uzun süreli sabit fiyatlı sözleşmelerde maliyetler enflasyonla artarsa işin kârlılığı imza anındaki beklentiden farklı olabilir; sözleşmelerin fiyat ayarlama koşulları önemlidir.

Hakediş

İnşaat ve taahhüt işlerinde, tamamlanan işin karşılığında işverene düzenlenen ara ödeme belgesi. İşin tamamlanan kısmı dönem dönem ölçülür ve karşılığında hakediş düzenlenir. Hasılat ise çoğunlukla işin tamamlanma derecesine göre yazılır; bu iki tutar arasındaki fark bilançoda 'sözleşme varlığı' ya da 'sözleşme yükümlülüğü' olarak görünür.Tuzak: Tamamlanma oranı tahmine dayanır; maliyet tahmini revize edilirse geçmiş dönemlerin kârı da düzeltilir.

Maddi Olmayan Duran Varlıklar

Fiziki varlığı olmayan ama ekonomik değer taşıyan varlıklar: yazılım, lisans, marka, geliştirme giderleri. Satın alınan ya da belirli koşulları sağlayan geliştirme maliyetleri bu kalemde aktifleştirilir ve itfa edilir. Şirketin kendi yarattığı marka değeri ise bilançoya yazılmaz; yalnızca satın alınan markalar görünür.Tuzak: Geliştirme giderlerini aktifleştiren şirketin gideri, aynı harcamayı doğrudan gider yazan şirkete göre daha düşük, kârı daha yüksek görünür.

Müşteri Sözleşmelerinden Doğan Yükümlülükler

Müşteriden parası alınmış ama malı ya da hizmeti henüz teslim edilmemiş siparişler. Eski adıyla alınan avanslar. Konut satan bir şirketin teslim öncesi tahsil ettiği bedeller ya da peşin satılan abonelikler burada bekler. Teslim yapıldıkça yükümlülük azalır ve hasılat yazılır.Tuzak: Bu kalem borç görünse de nakit değil mal ya da hizmetle ödenir. Hızla büyümesi çoğu zaman güçlü sipariş akışını gösterir; bu yüzden faiz işleyen borçla aynı kefeye konmaz.

Ar-Ge Teşvikleri

Araştırma-geliştirme harcamalarına ve teknoloji bölgelerindeki faaliyetlere sağlanan vergi ve sigorta destekleri. Türkiye'de Ar-Ge merkezleri ve teknoloji geliştirme bölgelerindeki (teknokent) faaliyetler için Ar-Ge indirimi, kazanç istisnası, gelir vergisi stopajı ve sigorta primi desteği gibi teşvikler bulunur. Bu destekler yazılım ve teknoloji şirketlerinin efektif vergi oranını ve personel maliyetini belirgin biçimde düşürebilir.Tuzak: Teşviklerin kapsamı ve süresi mevzuata bağlıdır. Teşvik süresinin dolması ya da koşullarının değişmesi, şirketin vergi yükünü ve marjını etkileyebilir.

Net Döviz Pozisyonu

Şirketin döviz cinsinden varlıkları ile döviz cinsinden borçları arasındaki fark. Dipnotlardaki 'kur riski' tablosunda para birimi bazında gösterilir. Döviz varlığı borcundan fazlaysa pozisyon 'uzun', borcu varlığından fazlaysa 'kısa'dır. Kur hareketinin kâra etkisinin yönünü ve büyüklüğünü bu fark belirler.Tuzak: İhracatçı şirketin gelecekteki döviz gelirleri bilançoda görünmez; bilançoda kısa döviz pozisyonu olan bir ihracatçı ekonomik olarak korunuyor olabilir. Pozisyon ile iş modeli birlikte okunur.