Ders 44 / 54 · Şirket incelemeleri · 14 dk

Aselsan (ASELS): proje bazlı bir şirketin tabloları

Savunma sanayiinde işler yıllara yayılan sözleşmelerle yürür; bu, stoklara, alınan avanslara ve nakit akışına doğrudan yansır. Bu inceleme Aselsan'ın 30.06.2026 tarihli raporunu adım adım okuyor ve tabloların dışında kalan bakiye sipariş bilgisinin neden önemli olduğunu gösteriyor.

Raporun kimliği

ÖzellikBu rapor
ŞirketAselsan Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ASELS)
Rapor30.06.2026 tarihli 6 aylık ara dönem raporu
KapsamKonsolide
Enflasyon muhasebesiTMS 29 uygulanmış
Fiyat düzeyiTüm tutarlar 30.06.2026 satın alma gücünde; tutarlar milyar TL

Gelir tablosu

Konsolide gelir tablosu · 6 aylık · milyar TL · 30.06.2026 fiyatlarıyla
Kalem2026 ilk yarı2025 ilk yarıDeğişim
Hasılat88,571,0+%24,6
Satışların maliyeti(60,4)(48,2)
Brüt kâr28,122,7+%23,6
Faaliyet giderleri(9,2)(7,9)+%17,0
Esas faaliyetlerden diğer gelirler19,223,7
Esas faaliyetlerden diğer giderler(15,5)(15,5)
Esas faaliyet kârı22,523,1−%2,3
Finansman gelirleri1,62,5
Finansman giderleri(12,9)(28,7)
Vergi öncesi kâr / (zarar)12,7(3,2)
Vergi geliri1,811,6
Ana ortaklık net kârı14,48,5+%70

Yatırım faaliyetleri (2026: +1,7) ve özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlardan pay (−0,2) tabloda ayrıca yer alır. Kaynak gruplamasında, varsa net parasal pozisyon etkisi finansman satırları içindedir.

Marjlar
Marj2026 ilk yarı2025 ilk yarı
Brüt marj%31,7%32,0
Faaliyet giderleri / hasılat%10,4%11,1
FAVÖK marjı%26,3%25,1
Esas faaliyet marjı%25,5%32,5
Net marj%16,3%11,9

FAVÖK = brüt kâr − faaliyet giderleri + amortisman (2026: 28,1 − 9,2 + 4,3 = 23,2; 2025: 22,7 − 7,9 + 3,0 = 17,8).

Dikkat çeken ilk nokta, esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderlerin büyüklüğüdür: 2026 ilk yarısında +19,2 ve −15,5 milyar TL. Bu kalemler brüt kârın yarısından büyüktür ve çoğunlukla ticari alacak ve borçların kur farklarını ve vade farklarını içerir. Esas faaliyet marjının %32,5'ten %25,5'e inmesi, brüt marj neredeyse sabitken bu kalemin net katkısının 8,2'den 3,7'ye gerilemesiyle ilgilidir. FAVÖK marjı ise (bu kalemleri içermediği için) %25,1'den %26,3'e yükselmiştir.

Çeyrekler

Çeyrek ayrıştırması · milyar TL · 30.06.2026 fiyatlarıyla (çarpan: Haziran ÷ Mart TÜFE = 1,0701)
Kalem1. çeyrek (Mart fiyatıyla)1. çeyrek (Haziran fiyatıyla)6 aylık2. çeyrek
Hasılat34,336,788,551,8
Brüt kâr10,511,228,116,8
Esas faaliyet kârı8,59,122,513,4
FAVÖK8,69,223,214,0
Ana ortaklık net kârı5,55,914,48,5

Şirketin açıkladığı 2. çeyrek rakamlarıyla karşılaştırma: hasılat 51,8 (bu hesap) ve 51,8 (açıklanan); FAVÖK 14,0 ve 13,99; net kâr 8,51 ve 8,5. Düz fark alınsaydı hasılat 54,2, net kâr 8,9 çıkar ve çeyrek olduğundan yaklaşık %5 yüksek görünürdü.

Savunma sanayiinde teslimatlar yılın ikinci yarısında yoğunlaşabildiği için çeyrekler arasında belirgin farklar görülür: 2. çeyrek hasılatı 1. çeyreğin yaklaşık 1,4 katıdır. Bu nedenle çeyrekler kendi içinde değil, geçen yılın aynı çeyreğiyle ve son dört çeyrek toplamıyla birlikte okunur.

Bilanço: stoklar, avanslar ve işletme sermayesi

Özet konsolide bilanço · milyar TL · 30.06.2026 fiyatlarıyla
Kalem30.06.202631.12.2025
Dönen varlıklar248,8206,1
Nakit ve nakit benzerleri39,534,3
Ticari alacaklar47,245,8
Stoklar106,586,7
Diğer dönen varlıklar55,639,3
Duran varlıklar301,0302,2
Maddi duran varlıklar86,276,1
Maddi olmayan duran varlıklar53,743,9
Kullanım hakkı varlıkları18,618,9
Ertelenmiş vergi varlığı10,210,3
Diğer duran varlıklar132,3153,0
Toplam varlıklar549,7508,2
Kısa vadeli yükümlülükler169,0148,6
Finansal borçlar64,744,8
Ticari borçlar37,244,7
Alınan avanslar (müşteri sözleşmelerinden doğan yükümlülükler)39,232,1
Diğer kısa vadeli yükümlülükler27,927,0
Uzun vadeli yükümlülükler72,263,1
Finansal borçlar8,65,9
Diğer uzun vadeli yükümlülükler63,657,2
Özkaynaklar308,5296,5
Toplam kaynaklar549,7508,2
İşletme sermayesi (son dört çeyrek verileriyle)
GöstergeDeğer
Stokta bekleme248 gün
Alacak tahsil75 gün
Borç ödeme87 gün
Nakit dönüşüm süresi236 gün
Net borç33,8
Net borç / FAVÖK (son 4 çeyrek)0,55

Bilançonun en belirgin kalemi stoklardır: 106,5 milyar TL ile toplam varlıkların beşte birine yakındır ve son dört çeyrek maliyetine göre 248 günlük bir bekleme süresine karşılık gelir. Uzun üretim süreli projelerde bu olağandır: malzeme alınır, üretim aylarca sürer, teslimat sonrasında hasılat yazılır. Buna alacak tahsil süresinin 75 gün olması eklenince nakit dönüşüm süresi 236 güne çıkar. Yani şirket, işini çevirmek için uzun süre nakit bağlar.

Bunun karşılığında [[alinanAvans|alınan avanslar]] vardır: 39,2 milyar TL'lik bu kalem, müşteriden tahsil edilmiş ama henüz teslim edilmemiş işlere aittir ve nakit değil mal ya da hizmetle kapanır. Altı ayda 32,1'den 39,2'ye çıkması, yeni sözleşmelerin ön ödemeleriyle ilgilidir.

Nakit akışı ve son dört çeyrek

Nakit akışı · 2026 ilk yarı · milyar TL
KalemTutar
İşletme faaliyetlerinden nakit15,2
Bunun içinde: işletme sermayesindeki değişim(6,0)
Sabit sermaye yatırımları(33,0)
İşletme nakdi − yatırım harcaması(17,8)
Finansal borçlardaki net değişim+27,7
Ödenen temettü0,0

Dönemde işletme faaliyetlerinden 15,2 milyar TL nakit üretilmiş, buna karşılık 33,0 milyar TL yatırım harcaması yapılmıştır; serbest nakit akışı bu yüzden 17,8 milyar TL negatiftir. Aradaki fark ağırlıklı olarak yeni borçlanmayla karşılanmıştır (+27,7). Yatırım harcaması, dönemin amortismanının (4,3) yaklaşık sekiz katıdır; bu, kapasite artışına dönük bir yatırım dönemine işaret eder. Böyle dönemlerde negatif serbest nakit akışı olağandır; yatırımın ne zaman üretime ve nakde dönüşeceği ayrı bir sorudur.

Son dört çeyrek (Temmuz 2025 – Haziran 2026) · milyar TL
Kalem2025 yılı− 2025 ilk yarı+ 2026 ilk yarıSon 4 çeyrek
Hasılat212,571,088,5230,0
FAVÖK55,717,823,261,2
Esas faaliyet kârı57,923,122,557,3
Ana ortaklık net kârı35,38,514,441,2

Son sütun yuvarlanmamış tutarlarla hesaplanmıştır.

Son dört çeyrek göstergeleri
GöstergeHesapDeğer
FAVÖK marjı61,2 ÷ 230,0%26,6
Net kâr marjı41,2 ÷ 230,0%17,9
Aktif devir hızı230,0 ÷ 549,70,42
Özkaynak çarpanı549,7 ÷ 308,51,78
Özkaynak kârlılığı (DuPont)%17,9 × 0,42 × 1,78≈ %13,4

DuPont ayrıştırması, yüksek marjlı ama yavaş devreden bir yapıyı gösterir: net marj %17,9 ile bu eğitimdeki diğer incelemelerin üzerindedir, buna karşılık aktif devir hızı 0,42 ile en düşüğüdür. Uzun üretim süresi ve yüksek stok, varlıkların yavaş devretmesinin başlıca nedenidir.

Tabloların dışındaki en önemli bilgi: bakiye sipariş

Proje bazlı şirketlerde gelecekteki hasılatın görünürlüğünü bakiye sipariş (imzalanmış ama henüz hasılata dönüşmemiş işler) belirler. Bu bilgi finansal tablolarda yer almaz; şirketin açıklamalarında ve yatırımcı sunumlarında verilir. Aselsan, 2026 ilk yarısı itibarıyla bakiye siparişini 23,2 milyar dolar (1. çeyrek sonunda 20,7 milyar dolar), dönemde imzalanan yeni sözleşmeleri ise 4,9 milyar dolar olarak açıklamıştır.

  • Görünürlük: Bakiye siparişin yıllık hasılata oranı, mevcut işlerle kaç yıllık hasılatın görünür olduğunu gösterir.
  • Yeni sözleşme / hasılat oranı: Bu oranın 1'in üzerinde olması, bakiye siparişin büyüdüğü anlamına gelir.
  • Para birimi: Bakiye sipariş dolar cinsinden açıklanır; TL karşılığı kurla birlikte değişir.
  • Kârlılık: Bakiye sipariş sözleşme tutarıdır, kâr değildir. Uzun süreli sözleşmelerde maliyet artışlarının fiyata nasıl yansıyacağı sözleşme koşullarına bağlıdır.

Tablolarda görünmeyen diğer bilgiler: satışların yurt içi ve yurt dışı dağılımı (şirket ilk yarı için %83 yurt içi, %17 yurt dışı olarak açıklamıştır), ürün grubu kırılımı ve Ar-Ge projelerinin durumu. Bunlar faaliyet raporu ve sunumlarda yer alır.

Özet

Bu dersteki terimler

Bu ders finansal tabloların nasıl okunduğunu anlatmak amacıyla hazırlanmıştır. Yatırım tavsiyesi değildir; dersteki örnek şirketler ve rakamları kurgusaldır.