YYAPI — Yesil Yapi

Değerleme Çarpanları

YYAPI tablolarında ne görünüyor?

Bu sayfadaki terimler ne anlama geliyor?

Bekleyen İş (Sipariş Defteri)

İnşaat, taahhüt, savunma gibi proje bazlı şirketlerde imzalanmış ama henüz hasılata dönüşmemiş işlerin toplamı. Yeni imzalanan sözleşmeler bekleyen işi artırır, gerçekleşen hasılat azaltır. Bekleyen işin yıllık hasılata oranı, şirketin mevcut işlerle kaç yıllık hasılatının görünür olduğunu gösterir.Tuzak: Bekleyen iş sözleşme değeridir, kâr değildir. Uzun süreli sabit fiyatlı sözleşmelerde maliyetler enflasyonla artarsa işin kârlılığı imza anındaki beklentiden farklı olabilir; sözleşmelerin fiyat ayarlama koşulları önemlidir.

Hakediş

İnşaat ve taahhüt işlerinde, tamamlanan işin karşılığında işverene düzenlenen ara ödeme belgesi. İşin tamamlanan kısmı dönem dönem ölçülür ve karşılığında hakediş düzenlenir. Hasılat ise çoğunlukla işin tamamlanma derecesine göre yazılır; bu iki tutar arasındaki fark bilançoda 'sözleşme varlığı' ya da 'sözleşme yükümlülüğü' olarak görünür.Tuzak: Tamamlanma oranı tahmine dayanır; maliyet tahmini revize edilirse geçmiş dönemlerin kârı da düzeltilir.

Müşteri Sözleşmelerinden Doğan Yükümlülükler

Müşteriden parası alınmış ama malı ya da hizmeti henüz teslim edilmemiş siparişler. Eski adıyla alınan avanslar. Konut satan bir şirketin teslim öncesi tahsil ettiği bedeller ya da peşin satılan abonelikler burada bekler. Teslim yapıldıkça yükümlülük azalır ve hasılat yazılır.Tuzak: Bu kalem borç görünse de nakit değil mal ya da hizmetle ödenir. Hızla büyümesi çoğu zaman güçlü sipariş akışını gösterir; bu yüzden faiz işleyen borçla aynı kefeye konmaz.

Koşullu Yükümlülükler

Gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belirsiz olduğu için bilançoya yazılmayan ama dipnotta açıklanan olası yükümlülükler. Bir dava, vergi incelemesi ya da verilen bir garanti, ödeme ihtimali 'muhtemel' ve tutarı güvenilir ölçülebilir ise karşılık olarak bilançoya yazılır. İhtimal daha düşükse ya da tutar ölçülemiyorsa yalnızca dipnotta koşullu yükümlülük olarak açıklanır (TMS 37).Tuzak: Koşullu yükümlülükler ana tablolarda hiç görünmez. Özkaynağına göre büyük bir dava ya da vergi uyuşmazlığı, yalnızca dipnot okunarak fark edilebilir.

Net Döviz Pozisyonu

Şirketin döviz cinsinden varlıkları ile döviz cinsinden borçları arasındaki fark. Dipnotlardaki 'kur riski' tablosunda para birimi bazında gösterilir. Döviz varlığı borcundan fazlaysa pozisyon 'uzun', borcu varlığından fazlaysa 'kısa'dır. Kur hareketinin kâra etkisinin yönünü ve büyüklüğünü bu fark belirler.Tuzak: İhracatçı şirketin gelecekteki döviz gelirleri bilançoda görünmez; bilançoda kısa döviz pozisyonu olan bir ihracatçı ekonomik olarak korunuyor olabilir. Pozisyon ile iş modeli birlikte okunur.

Mevsimsellik

Bir şirketin satış ve kârının yılın belirli dönemlerinde düzenli olarak yoğunlaşması. Turizm yazın, ısıtma ve enerji kışın, perakende bayram ve yılbaşı dönemlerinde, tarım hasat döneminde yoğunlaşır. Mevsimsel şirketlerde bir çeyrek önceki çeyrekle değil geçen yılın aynı çeyreğiyle kıyaslanır; son dört çeyreğin toplamı (TTM) mevsimselliği düzleştirir.Tuzak: Mevsimsellik bilançoyu da etkiler: yoğun sezon öncesi stok ve borç artar, sezon sonrası nakit birikir. Tek bir çeyrek sonunun bilançosu yıl ortalamasını yansıtmayabilir.