Brüt kârdan esas faaliyet kârına
| Kalem | Tutar | Ciroya oranı |
|---|---|---|
| Brüt kâr | 3.000 | %30,0 |
| Pazarlama giderleri | (800) | %8,0 |
| Genel yönetim giderleri | (500) | %5,0 |
| Ar-Ge giderleri | (100) | %1,0 |
| Esas faaliyetlerden diğer gelirler | 300 | %3,0 |
| Esas faaliyetlerden diğer giderler | (200) | %2,0 |
| Esas faaliyet kârı | 1.700 | %17,0 |
Faaliyet giderleri
Faaliyet giderleri üretimle doğrudan ilgili olmayan ama işin yürümesi için gereken giderlerdir. Türkiye'deki tablolarda üç başlıkta gösterilir:
- Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri: Satış ekibi, reklam, nakliye, mağaza giderleri, bayi komisyonları.
- Genel yönetim giderleri: Merkez ofis, yönetim kadrosu, muhasebe, hukuk, bilgi işlem.
- Araştırma ve geliştirme giderleri: Yeni ürün ve süreç geliştirme harcamalarından gider yazılan kısım.
Faaliyet giderlerinin önemli bir kısmı yarı sabittir: satışlar %10 arttığında merkez ofisin kirası ve yönetim kadrosu aynı oranda artmaz. Bu yüzden büyüyen şirketlerde faaliyet giderlerinin ciroya oranı düşme eğilimindedir; buna ölçek etkisi denir. Tersi de geçerlidir: satışlar düştüğünde bu giderler aynı hızda azaltılamaz ve marj hızla daralır. Bu etkiye faaliyet kaldıracı denir.
Esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderler
Bu kalem Türkiye'deki tablolara özgü bir önem taşır. Esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderler şirketin asıl işiyle bağlantılı ama satış ya da üretim olmayan kalemleri içerir. En büyük bileşenleri genellikle şunlardır:
- Ticari kur farkları: Döviz cinsinden ticari alacak ve borçların kur değişiminden doğan gelir ve giderler.
- Vade farkları ve reeskont: Vadeli satış ve alışların içindeki finansman unsurunun ayrıştırılmış hâli.
- Karşılık giderleri ve iptalleri: Şüpheli alacak karşılıkları, dava karşılıkları.
- Diğer: Kira gelirleri, teşvik gelirleri, sigorta tazminatları, cezalar.
Esas faaliyet kârı neden önemlidir?
Esas faaliyet kârı (EFK), şirketin asıl işinden ne kazandığını gösteren en temel ölçüdür. Finansman yapısından (borç mu özkaynak mı), yatırım gelirlerinden ve vergiden bağımsızdır. Bu yüzden:
- Borç yapısı farklı iki şirketin işlerini kıyaslamak için kullanılır.
- Net kârdaki değişimin işten mi yoksa işin dışından mı geldiğini ayırt etmeye yarar.
- PD/EFK ve EFK/PD gibi değerleme oranlarının temelidir.
- Finansman giderini karşılama gücünün (faiz karşılama oranı) payıdır.
Esas faaliyet kâr marjı
Esas faaliyet kârı ÷ Hasılat
Örnek Sanayi: 1.700 ÷ 10.000 = %17