İzahname nedir?
İzahname, halka arz öncesinde SPK onayıyla yayımlanan ve şirketin faaliyetlerini, finansal durumunu, risklerini ve arzın koşullarını anlatan belgedir. SPK onayı, belgenin mevzuata uygun hazırlandığını gösterir; şirketin kalitesi ya da payların değeri hakkında bir görüş içermez.
İzahname genellikle son üç yılın finansal tablolarını içerir. Bu, şirketin halka açılmadan önceki gelişimini ve halka arzı hangi finansal durumda yaptığını görmek için önemli bir kaynaktır.
Halka arzın yapısı
Halka arz iki yoldan yapılabilir ve çoğunlukla ikisinin bir karışımıdır:
| Yöntem | Para kime gider? | Pay sayısına etkisi |
|---|---|---|
| Sermaye artırımı | Şirkete | Yeni pay çıkarılır; toplam pay sayısı artar |
| Ortak satışı | Payını satan mevcut ortaklara | Pay sayısı değişmez; sahiplik el değiştirir |
Bu ayrım izahnamenin ilk sayfalarında yer alır ve arzın amacını anlamak için temel bilgidir. Sermaye artırımıyla toplanan paranın nerede kullanılacağı fon kullanım yeri bölümünde oranlarıyla açıklanır: yatırım, borç ödeme, işletme sermayesi gibi. Ortak satışından elde edilen para ise şirkete girmez.
Önce bakılan bölümler
- Risk faktörleri: Şirketin kendi belirttiği riskler: müşteri yoğunlaşması, tedarikçi bağımlılığı, düzenleyici riskler, davalar, kur riski.
- Geçmiş finansal tablolar: Son yılların hasılat, marj, borç ve nakit akışı gelişimi. Halka arz öncesi dönemde olağan dışı bir kâr artışı olup olmadığı, kârın nakde dönüşüp dönüşmediği.
- Ortaklık yapısı ve yönetim: Arz öncesi ve sonrası ortaklık yapısı, yönetim kurulu, imtiyazlı paylar (varsa yönetim kurulu üyesi seçme gibi haklar).
- [[iliskiliTaraf|İlişkili taraf işlemleri]]: Satışların ve alımların ne kadarının grup şirketleriyle yapıldığı.
- [[fiyatTespit|Fiyat tespit raporu]]: Halka arz fiyatının hangi yöntemlerle ve hangi varsayımlarla belirlendiği.
- Temettü politikası: Şirketin kâr dağıtımına ilişkin açıkladığı ilkeler.
Talep toplama ve dağıtım
Halka arzda yatırımcılardan belirli günlerde talep toplanır. Satışa sunulan paylar genellikle yurt içi bireysel, yurt içi kurumsal ve yurt dışı kurumsal yatırımcı grupları arasında izahnamede belirtilen oranlarla dağıtılır. Talep, arz edilen miktarı aştığında dağıtım yöntemi önem kazanır: eşit dağıtımda her yatırımcıya aynı sayıda pay verilmeye çalışılır, oransal dağıtımda talep edilen miktarla orantılı dağıtım yapılır.
Dağıtım sonuçları ve talep toplama istatistikleri (katılımcı sayısı, talebin arz edilen miktara oranı) halka arz tamamlandıktan sonra KAP'ta açıklanır.
Halka arz sonrası
- [[fiyatIstikrari|Fiyat istikrarı işlemleri]]: İşlemlerin başlamasından sonraki kısa bir süre boyunca, fiyat halka arz fiyatının altına düşerse izahnamede belirtilen sınırlar içinde alım yapılabilir.
- [[satmamaTaahhudu|Satmama taahhüdü]]: Mevcut ortaklar ve şirket, izahnamede belirtilen süre boyunca (çoğunlukla bir yıl) pay satmayacaklarını taahhüt eder. Sürenin dolduğu tarih, dolaşımdaki pay miktarının artabileceği bir tarihtir.
- [[halkaAciklik|Fiili dolaşım oranı]]: Arz edilen payların toplam paylara oranı, borsada işlem gören miktarı belirler.
- İlk finansal raporlar: Halka arz sonrası yayımlanan ilk raporlar, izahnamedeki tahminlerle karşılaştırılabilecek ilk gerçekleşmelerdir.