Holding ne yapar?
Holding şirketleri kendileri üretim ya da ticaret yapmaktan çok, başka şirketlerin paylarına sahip olur ve bu şirketleri yönetir. Gelirleri ağırlıklı olarak iştiraklerinden aldıkları temettülerden, zaman zaman pay satış kazançlarından ve yönetim hizmet ücretlerinden oluşur. Türkiye'de birçok büyük holdingin portföyünde banka, enerji, sanayi, perakende gibi çok farklı sektörlerden şirketler bir arada bulunur.
Konsolide tablo ve solo tablo
Holdingin konsolide tablosu, kontrol ettiği bütün şirketlerin varlık, borç, gelir ve giderlerini satır satır toplar. Önemli etkisi olan ama kontrol etmediği şirketler ise özkaynak yöntemiyle tek satırda yer alır. Holdingin solo tablosu ise yalnızca holding şirketinin kendisini gösterir: elindeki paylar, kendi nakdi ve kendi borcu.
| İştirak | Holdingin payı | Konsolide tabloda | Borsada mı? |
|---|---|---|---|
| A Enerji | %40 | Özkaynak yöntemi (tek satır) | Evet |
| B Perakende | %60 | Tam konsolide | Evet |
| C Sanayi | %100 | Tam konsolide | Hayır |
Bu yapıda konsolide hasılat, B ve C'nin cirolarının tamamını içerir (B'nin %40'ı azınlık ortaklara ait olsa bile); A ise yalnızca kârındaki %40'lık pay kadar görünür. Konsolide borç da B ve C'nin borçlarını içerir. Bu nedenle konsolide tablodaki toplamlar, holdingin ekonomik payını tam olarak yansıtmaz.
Net aktif değer
Holdingleri değerlendirmek için sık kullanılan bir yöntem, net aktif değer (NAD) hesabıdır: holdingin sahip olduğu payların güncel değeri toplanır, holdingin kendi nakdi eklenir ve kendi borcu düşülür.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| A Enerji | %40 × 50.000 piyasa değeri | 20.000 |
| B Perakende | %60 × 20.000 piyasa değeri | 12.000 |
| C Sanayi | %100 × 6.000 (değerleme) | 6.000 |
| İştirak değeri toplamı | 38.000 | |
| Holding solo nakdi | 4.000 | |
| Holding solo borcu | (2.000) | |
| Net aktif değer | 40.000 |
Borsada işlem görmeyen C Sanayi'nin değeri bir değerleme yöntemine dayanır; farklı varsayımlar farklı NAD verir.
Holding iskontosu
1 − Holdingin piyasa değeri ÷ Net aktif değer
Örnek Holding (piyasa değeri 28.000 varsayımıyla): 1 − 28.000 ÷ 40.000 = %30
Holdinglerin piyasa değeri çoğunlukla net aktif değerlerinden farklıdır; aradaki orana holding iskontosu denir. Bu farkın genel olarak dile getirilen nedenleri; holding katmanının genel giderleri, iştiraklerden gelen temettülerin vergi etkisi, sermaye dağıtım kararlarının holding düzeyinde alınması ve holding paylarının likiditesidir. İskonto oranı holdingden holdinge ve dönemden döneme farklılık gösterir.
Holding tablolarında dikkat edilen noktalar
- Solo nakit ve borç: Holdingin kendi borcunu ödeyebilmesi, iştiraklerinden temettü alabilmesine bağlıdır. Solo net nakit ya da net borç bu yüzden ayrıca izlenir.
- Temettü akışı: Nakit akış tablosunda iştiraklerden alınan temettüler, holdingin kendi nakit üretimini gösterir.
- Ana ortaklık payı: Konsolide net kârın önemli bir kısmı azınlık ortaklara ait olabilir. Holding ortaklarına düşen pay ana ortaklık payında görünür.
- Değerleme kazançları: Bir iştirakin kontrolünün değişmesi (örneğin pay satışıyla konsolidasyondan çıkması), gelir tablosunda büyük ama tek seferlik bir kazanç ya da kayıp doğurabilir.
- [[bolumRaporlama|Bölüm dipnotu]]: Hangi iş kolunun konsolide hasılat ve kâra ne kadar katkı verdiğini gösterir.