Ters işleyen iş modeli
Bir sanayi şirketi önce üretir, sonra satar ve parasını tahsil eder. Sigorta şirketi ise poliçeyi satarken primi tahsil eder; hasar ödemesi aylar, bazen yıllar sonra yapılır. Aradaki sürede tahsil edilen para şirketin elinde kalır ve yatırım portföyünde değerlendirilir.
Bu yüzden sigortacının kârı iki kaynaktan gelir: teknik kâr (primler, hasarları ve giderleri karşıladıktan sonra kalan) ve yatırım geliri (tahsil edilmiş ama henüz ödenmemiş paranın getirisi). Türkiye'deki sigorta şirketlerinin gelir tabloları da bu ayrımla, 'teknik bölüm' ve 'teknik olmayan bölüm' olarak hazırlanır.
Primden kazanılmış prime
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt yazılan primler | 20.000 |
| Reasüröre devredilen primler | (6.000) |
| Net yazılan primler | 14.000 |
| Kazanılmamış primler karşılığındaki değişim | (2.000) |
| Net kazanılmış primler | 12.000 |
- [[primUretimi|Brüt yazılan prim]] dönemde düzenlenen poliçelerin toplam primidir; sigortacının ciro karşılığıdır.
- Reasürans: Sigortacı, büyük riskleri (deprem, büyük sanayi tesisleri) kısmen reasürans şirketlerine devreder ve primin bir kısmını onlara aktarır.
- [[kazanilmamisPrim|Kazanılmamış primler]]: Poliçe süresi dönem sonunu aşıyorsa primin gelecek döneme ait kısmı karşılıkta bekler. Hızla büyüyen şirkette bu karşılık da büyür ve kazanılmış prim, yazılan primin gerisinde kalır.
Hasar, gider ve bileşik rasyo
| Kalem | Tutar | Kazanılmış prime oranı |
|---|---|---|
| Net kazanılmış primler | 12.000 | %100 |
| Net gerçekleşen hasarlar | (8.160) | %68 |
| Faaliyet giderleri (komisyonlar dahil) | (3.600) | %30 |
| Teknik kâr | 240 | %2 |
Bileşik rasyo
Hasar/prim oranı + Gider oranı
Örnek Sigorta: %68 + %30 = %98
Bileşik rasyo %100'ün altındaysa şirket sigortacılık faaliyetinden kâr etmektedir. Örnek Sigorta'da her 100 TL kazanılmış primin 68 TL'si hasara, 30 TL'si komisyon ve genel giderlere gider; 2 TL teknik kâr kalır. Hasar/prim oranı branştan branşa büyük farklılık gösterir; bu yüzden şirketin branş dağılımı (trafik, kasko, sağlık, yangın) oranı yorumlamak için önemlidir.
Şirketin toplam kârı ise yatırım geliriyle oluşur: 240 teknik kâra 2.760 yatırım geliri eklendiğinde vergi öncesi kâr 3.000 olur; vergiden sonra 2.250 milyon TL net kâr kalır. Bu örnekte kârın büyük kısmı sigortacılıktan değil, portföyden gelmektedir; yüksek faiz dönemlerinde bu durum sektörde sık görülür.
Teknik karşılıklar: bilançonun büyük kalemi
| Karşılık | Tutar |
|---|---|
| Kazanılmamış primler karşılığı | 9.000 |
| Muallak tazminat karşılığı | 11.000 |
| — bunun içinde gerçekleşmiş ama bildirilmemiş hasarlar | 3.000 |
| Dengeleme karşılığı | 500 |
| Toplam teknik karşılıklar | 20.500 |
Teknik karşılıklar, sigortacının poliçe sahiplerine karşı gelecekteki yükümlülükleridir ve bilançonun en büyük borç kalemidir. Karşılığında şirket, bu parayı yatırım portföyünde tutar: Örnek Sigorta'nın 26.000 milyon TL'lik yatırım portföyü, 20.500 teknik karşılığı ve 9.000 özkaynağının bir kısmını temsil eder.
Muallak tazminat karşılığı tahmine dayanır. Özellikle bildirilmemiş hasarlar kısmı aktüeryal yöntemlerle hesaplanır. Geçmiş yıllarda karşılık yetersiz ayrılmışsa, eksiklik sonraki yılların hasar giderine eklenir.