Ders 39 / 54 · Uygulama · 8 dk

Kredili işlem ve kaldıraç riski: matematik nasıl işler?

Borçla pay almak, kazançları olduğu kadar kayıpları da büyütür ve belirli bir noktadan sonra pozisyonun zorla kapatılmasına yol açabilir. Bu ders kaldıracın matematiğini, teminat tamamlama mekanizmasını ve faiz maliyetini kurgusal bir örnekle anlatıyor.

Kaldıraç kazancı ve kaybı birlikte büyütür

Kredili işlemde yatırımcı kendi parasına (özkaynak) aracı kurumdan alınan krediyi ekleyerek daha fazla pay alır. 100 TL özkaynak ve 100 TL krediyle 200 TL'lik pay alındığını düşünelim.

100 TL özkaynak + 100 TL kredi = 200 TL pay · faiz hariç
Fiyat değişimiPay değeriKrediÖzkaynakÖzkaynaktaki değişimÖzkaynak oranı
+%20240100140+%40%58,3
%0200100100%0%50,0
−%2016010060−%40%37,5
−%3014010040−%60%28,6
−%501001000−%100%0

Fiyattaki her değişim, özkaynağa iki katı olarak yansır. Kredi tutarı sabit kaldığı için fiyat düştükçe özkaynağın pozisyon içindeki payı hızla azalır; fiyat %50 düştüğünde yatırımcının kendi parasının tamamı erir.

Teminat tamamlama ve zorunlu satış

Kredili hesaplarda özkaynak oranı, mevzuatta ve aracı kurum sözleşmesinde belirlenen asgari seviyenin altına düşerse aracı kurum teminat tamamlama çağrısı yapar. Yatırımcı ek nakit ya da teminat yatırmazsa, aracı kurum payları satarak krediyi kapatabilir.

Faiz maliyeti

Kredi faiz maliyeti

Kredi tutarı × Yıllık faiz oranı × (Gün ÷ 365)

100 TL kredi, kurgusal %50 yıllık faiz, 3 ay: yaklaşık 12,5 TL

Kredi faizi, fiyat değişmese bile özkaynağı azaltır. Yukarıdaki örnekte fiyat üç ay boyunca yatay kalırsa, yatırımcının 100 TL'lik özkaynağı faiz nedeniyle yaklaşık 87,5 TL'ye iner. Yüksek faiz dönemlerinde kaldıraçlı pozisyonun yalnızca başa baş noktasına gelmesi için bile fiyatın belirgin biçimde yükselmesi gerekir.

Özet

Bu dersteki terimler

Bu ders finansal tabloların nasıl okunduğunu anlatmak amacıyla hazırlanmıştır. Yatırım tavsiyesi değildir; dersteki örnek şirketler ve rakamları kurgusaldır.