Raporlama çerçevesi
Kamu Gözetimi Kurumu'nun yayımladığı Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS), belirli büyüklük kriterlerini aşan şirketler için 2024'ten itibaren zorunlu hâle getirilmiştir. TSRS 1 sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatların genel açıklamasını, TSRS 2 ise iklimle ilgili açıklamaları düzenler. Standartlar uluslararası ISSB standartlarının karşılığıdır.
- Yönetişim: İklim risklerinin yönetim kurulu düzeyinde nasıl izlendiği.
- Strateji: Risk ve fırsatların iş modeline, tedarik zincirine ve finansal duruma olası etkileri.
- Risk yönetimi: Risklerin nasıl belirlendiği ve yönetildiği.
- Ölçütler ve hedefler: Emisyonlar, enerji tüketimi ve şirketin belirlediği hedefler.
Emisyon kapsamları
| Kapsam | İçerik | Örnek |
|---|---|---|
| Kapsam 1 | Şirketin kendi tesis ve araçlarından doğrudan emisyon | Fırınlarda yakılan doğal gaz, şirket araçlarının yakıtı |
| Kapsam 2 | Satın alınan elektrik ve ısının üretimindeki emisyon | Fabrikanın şebekeden aldığı elektrik |
| Kapsam 3 | Değer zincirindeki diğer dolaylı emisyonlar | Tedarikçilerin üretimi, lojistik, satılan ürünlerin kullanımı |
Kapsam 3 çoğu sektörde toplam emisyonun en büyük kısmıdır ama tahminlere dayandığı için şirketler arasında kıyası en zor olan kalemdir. Şirketleri ölçek farkından bağımsız kıyaslamak için emisyon yoğunluğu (hasılat ya da üretim miktarı başına emisyon) kullanılır.
Karbon maliyeti tablolara nasıl yansır?
Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi ürünlerin AB'ye ithalatında üretimdeki emisyona bağlı bir maliyet uygular. Raporlama ağırlıklı geçiş döneminden sonra 2026'da mali yükümlülük dönemine geçilmiştir; kapsam ve eşikler AB'nin sonraki düzenlemeleriyle değişebilir. Türkiye'de de İklim Kanunu ile bir emisyon ticaret sisteminin kademeli olarak kurulması öngörülmüştür.
- Gelir tablosu: Karbon maliyeti ihracat fiyatına yansıtılamazsa brüt marjı etkiler.
- Yatırım harcaması: Enerji verimliliği, yenilenebilir enerji ve üretim teknolojisi yatırımları nakit akışında görünür.
- Varlık değerleri: Emisyon yoğun varlıkların ekonomik ömrü kısalırsa değer düşüklüğü ya da daha hızlı amortisman gündeme gelebilir.
- Finansman: Sürdürülebilirlik bağlantılı kredi ve tahvillerde faiz, belirli hedeflere ulaşılmasına bağlanabilir; koşullar finansal borç dipnotunda açıklanır.