Gelir modelleri
| Model | Hasılat ne zaman yazılır? | Öngörülebilirlik |
|---|---|---|
| Lisans satışı | Lisans müşteriye teslim edildiğinde, bir kerede | Düşük; her dönem yeni satış gerekir |
| Abonelik (SaaS) | Abonelik süresine yayılarak | Yüksek; yenilemelerle devam eder |
| Bakım ve destek | Hizmet süresine yayılarak | Yüksek |
| Proje ve danışmanlık | İşin tamamlanma derecesine göre | Orta; proje akışına bağlı |
Tekrarlayan gelirin (abonelik, bakım) toplam hasılattaki payı, gelirin öngörülebilirliğini gösterir. Şirketler bu payı ve müşteri sayısı, müşteri başına gelir, müşteri kaybı oranı gibi göstergeleri çoğunlukla yatırımcı sunumlarında açıklar; bu göstergelerin tanımları şirketten şirkete farklıdır.
Abonelik geliri ve ertelenmiş gelir
Bir müşteri 1 Ekim'de 1.200 TL'lik bir yıllık aboneliği peşin öderse, nakit o gün kasaya girer; ama hizmet on iki aya yayılarak verileceği için hasılat da on iki aya yayılır.
| Kalem | Yıl sonunda |
|---|---|
| Kasaya giren nakit | 1.200 |
| Yıl içinde hasılata yazılan (3 ay) | 300 |
| Ertelenmiş gelir (gelecek yıla ait 9 ay) | 900 |
Abonelik işi büyüyen bir şirkette nakit, hasılattan önce gelir; ertelenmiş gelir bakiyesi de büyür. Bu yüzden bu tür şirketlerde işletme nakdi çoğunlukla net kârın üzerindedir ve ertelenmiş gelirdeki artış, gelecek dönemlerin hasılatına dair bir işaret olarak izlenir.
Giderler: insan ve Ar-Ge
- Personel ağırlığı: Giderlerin büyük kısmı çalışan maliyetidir. Ücret artışlarının hızı marjı doğrudan etkiler.
- Ar-Ge'nin aktifleştirilmesi: Belirli koşulları sağlayan geliştirme harcamaları gider yerine maddi olmayan varlık olarak kaydedilir ve yıllar içinde itfa edilir. Aktifleştirme oranı yüksek şirketin gideri daha düşük, kârı daha yüksek görünür; ama harcanan nakit aynıdır ve nakit akış tablosunda yatırım faaliyetlerinde görünür.
- [[argeTesvik|Ar-Ge teşvikleri]]: Teknoloji geliştirme bölgelerinde ve Ar-Ge merkezlerinde yürütülen faaliyetler vergi, stopaj ve sigorta primi teşviklerinden yararlanabilir. Bu teşvikler efektif vergi oranını ve personel maliyetini belirgin biçimde düşürebilir; kapsamları ve süreleri mevzuata bağlıdır.
Bilanço
Yazılım şirketlerinin bilançosunda maddi duran varlıklar küçük, maddi olmayan varlıklar (aktifleştirilmiş geliştirme maliyetleri, satın almalardan gelen şerefiye ve müşteri ilişkileri) büyüktür. Stok çoğunlukla yoktur. Bu yapı nedeniyle PD/DD oranları sanayi şirketlerine göre yapısal olarak yüksektir; defter değeri, yazılım şirketinin değer yaratan varlıklarının büyük kısmını içermez.