1. Nominal büyümeyi başarı saymak
Doğru hesap, geçen yılın tutarını bugünün satın alma gücüne taşıyıp öyle kıyaslamaktır. Bu sitedeki bütün büyüme rakamları TÜFE ile düzeltilmiş, yani reel olarak gösterilir.
2. Tek çeyreği dörtle çarpmak
Mevsimselliğin etkisini ortadan kaldıran ölçü son dört çeyreğin toplamıdır (TTM). Dört çeyrek her zaman bir tam yılı kapsadığı için hangi çeyrekte bakıldığından bağımsız olarak kıyaslanabilir.
3. Kümülatif sütunları doğrudan çıkarmak
Gelir tablosu kümülatif yazılır: 6 aylık rapor Ocak-Haziran toplamını gösterir. İkinci çeyreğin kendi başına tutarını bulmak için 6 aylıktan 3 aylık çıkarılır. Enflasyon muhasebesi devreye girdiğinde bu çıkarma işlemi doğrudan yapılamaz.
Doğru hesap, önceki sütunu TÜFE oranıyla aynı güce taşımaktır. Örneğin Haziran/Mart TÜFE oranı 1,07 ise, 3 aylık sütun önce 1,07 ile çarpılır, sonra 6 aylıktan çıkarılır. Hangi yöntemin kullanıldığı şirketten şirkete değişebildiği için, açıklanan çeyreklik rakamla yapılan hesabın tutup tutmadığına bakılır.
4. Net kârı nakit sanmak
Örnek Sanayi'de net kâr 800, işletme faaliyetlerinden nakit akışı 1.600'dür. Aradaki fark amortisman (600), vergi (350) ve net faizin (900) geri eklenmesinden, buna karşılık alacak (−400) ve stok (−300) artışından doğar. İşletme nakdinin net kâra oranı uzun süre 1'in belirgin biçimde altında kalıyorsa, kârın alacak ve stokta birikiyor olduğu anlaşılır.
5. Tek seferlik kalemleri sürekli saymak
Tek seferlik kalemler çoğunlukla gelir tablosunun "yatırım faaliyetlerinden gelirler" ve "esas faaliyetlerden diğer gelir/gider" satırlarında ya da dipnotlarda görünür. Esas faaliyet kârına bakmak bu etkilerin bir kısmını zaten dışarıda bırakır; geri kalanı için dipnotlara inmek gerekir.
Sık sorulanlar
Bu hataların hepsi enflasyonla mı ilgili?CevapGizle
İlk üçü doğrudan enflasyon ve dönemsellikle, son ikisi muhasebenin kendi mantığıyla ilgilidir. Türkiye'de ilk üçü daha sık görülür çünkü TMS 29 uygulaması tabloların okunma biçimini değiştirmiştir ve alışkanlıklar bu değişikliğin gerisinde kalabilir.
Bir rakamın tek seferlik olup olmadığı nasıl anlaşılır?CevapGizle
Kesin bir kural yoktur; iki pratik işaret vardır. Birincisi, kalemin geçmiş dönemlerde de görünüp görünmediği: her çeyrek tekrarlanan bir "diğer gelir" aslında olağan faaliyetin parçası olabilir. İkincisi, dipnotun açıklaması: tutarın kaynağı orada adıyla yazılır.