Üç bölüm
Nakit akış tablosu, dönem içindeki bütün nakit giriş ve çıkışlarını üç başlıkta toplar. Her başlık farklı bir soruya cevap verir:
| Bölüm | Soru | Örnek Sanayi |
|---|---|---|
| İşletme faaliyetleri | Asıl iş nakit üretiyor mu? | +1.600 |
| Yatırım faaliyetleri | Şirket geleceğe ne kadar yatırım yapıyor? | −1.200 |
| Finansman faaliyetleri | Borç ve ortaklarla para alışverişi ne yönde? | −950 |
Olgun ve sağlıklı işleyen bir şirkette tipik görünüm şudur: işletme nakdi pozitif, yatırım nakdi negatif (şirket yatırım yapıyor), finansman nakdi negatif (borç ödüyor ya da temettü dağıtıyor). Örnek Sanayi bu görünüme uyar. Hızlı büyüme dönemindeki şirketlerde yatırım harcaması işletme nakdini aşabilir ve açık finansman faaliyetleriyle (yeni borç ya da sermaye artırımı) kapatılır.
Tablonun tamamı
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| A. İşletme faaliyetlerinden nakit akışları | 1.600 |
| Dönem net kârı | 800 |
| Amortisman ve itfa giderleri | 600 |
| Karşılıklar | 100 |
| Faiz gelir ve giderleri (net) | 900 |
| Vergi gideri | 350 |
| Net parasal pozisyon kazancı | (200) |
| Yatırım faaliyeti kazançları | (100) |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların kârları | (50) |
| İşletme sermayesi değişimi öncesi | 2.400 |
| Ticari alacaklardaki artış | (400) |
| Stoklardaki artış | (300) |
| Ticari borçlardaki artış | 200 |
| Ödenen vergiler | (250) |
| Ödenen kıdem tazminatları | (50) |
| B. Yatırım faaliyetlerinden nakit akışları | (1.200) |
| Maddi duran varlık alımları | (1.300) |
| Maddi olmayan duran varlık alımları | (100) |
| Maddi duran varlık satışları | 50 |
| Alınan faiz | 100 |
| İştiraklerden alınan temettü | 50 |
| C. Finansman faaliyetlerinden nakit akışları | (950) |
| Borçlanmadan nakit girişleri | 1.800 |
| Borç geri ödemeleri | (1.500) |
| Kiralama yükümlülüğü ödemeleri | (100) |
| Ödenen faiz | (950) |
| Ödenen temettü | (200) |
| D. Enflasyonun nakit üzerindeki etkisi | (150) |
| Nakitteki net değişim (A+B+C+D) | (700) |
| Dönem başı nakit | 1.900 |
| Dönem sonu nakit | 1.200 |
Dolaylı yöntem: net kârdan nakde
Türkiye'deki şirketlerin neredeyse tamamı işletme bölümünü dolaylı yöntemle hazırlar: net kârdan başlanır ve adım adım nakde ulaşılır. Bu yöntem, kâr ile nakit arasındaki farkın nereden geldiğini satır satır gösterdiği için analizde çok değerlidir.
- Nakit olmayan giderler geri eklenir. Amortisman (600), karşılıklar (100) kârı düşürmüştür ama kasadan para çıkmamıştır.
- Başka bölüme ait kalemler taşınır. Faiz gideri finansman, yatırım kazançları yatırım bölümünde ayrıca gösterileceği için buradan çıkarılır ya da geri eklenir. Vergi gideri geri eklenir, yerine fiilen ödenen vergi aşağıda düşülür.
- Nakit olmayan gelirler çıkarılır. Parasal pozisyon kazancı (200) ve iştirak kâr payı (50) kârı artırmıştır ama nakit getirmemiştir.
- İşletme sermayesindeki değişim eklenir. Alacaklardaki 400'lük artış, satılmış ama tahsil edilmemiş maldır: nakdi azaltır. Stoklardaki 300'lük artış, alınmış ama satılmamış maldır: nakdi azaltır. Ticari borçlardaki 200'lük artış, alınmış ama ödenmemiş maldır: nakdi artırır.
- Fiilen ödenen vergi ve kıdem tazminatı düşülür.
Yatırım ve finansman bölümleri
Yatırım bölümünde en büyük kalem genellikle yatırım harcamasıdır (maddi ve maddi olmayan duran varlık alımları). Örnek Sanayi 1.400 milyon TL yatırım yapmıştır; bu, 600'lük amortismanın 2,3 katıdır. Varlık satışları, alınan faiz ve iştiraklerden gelen temettü de bu bölümde yer alabilir.
Finansman bölümü şirketin kaynaklarıyla olan alışverişini gösterir: yeni borçlanma (+1.800), borç geri ödemesi (−1.500), kira ödemeleri (−100), ödenen faiz (−950) ve ortaklara ödenen temettü (−200). Örnek Sanayi yıl içinde geri ödediğinden 300 milyon TL fazla yeni borç almış, yani banka borcunu net olarak artırmıştır.
Enflasyon muhasebesi uygulayan tablolarda dördüncü bir satır daha bulunur: enflasyonun nakit üzerindeki etkisi. Yıl boyunca elde tutulan nakit, alım gücü kaybettiği için bu satırda eksi olarak görünür. Örnek Sanayi'de 150 milyon TL'dir.
Serbest nakit akışı
Serbest nakit akışı
İşletme faaliyetlerinden nakit − Yatırım harcamaları
Örnek Sanayi: 1.600 − (1.300 + 100) = 200 milyon TL
Serbest nakit akışı, şirketin işini çevirdikten ve yatırımlarını yaptıktan sonra elinde kalan paradır. Borç ödemek, temettü dağıtmak ya da nakit biriktirmek için kullanılabilecek kaynak budur. Örnek Sanayi 200 milyon TL serbest nakit üretmiş; buna karşılık 950 faiz ve 200 temettü ödemiştir. Aradaki açığın bir kısmı 300'lük net yeni borçla, kalanı nakit bakiyesinden karşılanmış; nakit 1.900'den 1.200'e inmiştir.