Dönen varlıklar: nakit, alacak ve stok

Kalem kalem dönen varlıklar

Dönen varlıklar, bir yıl içinde nakde dönmesi ya da kullanılması beklenen varlıklardır. Tablodaki sıralama nakde yakınlığı izler: en üstte zaten nakit olan kalem, aşağı indikçe nakde dönmesi zaman alan kalemler.

Nakit ve finansal yatırımlar

[[cashLike|Nakit ve nakit benzerleri]], kasa, vadesiz ve vadesi üç aydan kısa mevduat ile çok kısa vadeli likit fonlardan oluşur. [[finansalYatirim|Finansal yatırımlar]] ise vadesi daha uzun mevduat, tahvil, fon ya da hisse gibi araçlardır.

Nakit, şirketin beklenmedik bir durumda ilk başvurduğu tampondur. Net borç hesabında bu iki kalem toplam finansal borçtan düşülür. Örnek Sanayi'nin 1.200 nakdi ve 300 kısa vadeli finansal yatırımı, 4.300'lük finansal borcundan düşüldüğünde net borç 2.800 olur.

Ticari alacaklar

Şirket bir malı vadeli sattığında, satış o gün hasılat olarak gelir tablosuna yazılır ama para daha sonra gelir. Aradaki süre boyunca bu tutar ticari alacak olarak bilançoda bekler. Türkiye'de vadeli satış yaygın olduğu için ticari alacaklar çoğu sanayi şirketinde dönen varlıkların en büyük kalemidir.

Örnek Sanayi bir satışın parasını ortalama üç ayda tahsil ediyor. Bu süre sektörün alışkanlıklarına, müşterilerin gücüne ve şirketin pazarlık konumuna bağlıdır. Sürenin yıldan yıla uzaması, müşterilere daha uzun vade tanındığını ya da tahsilatın zorlaştığını gösterebilir.

Stoklar

Stoklar üç aşamada bulunur: hammadde (henüz işlenmemiş), yarı mamul (üretimi süren) ve mamul (satışa hazır). Ticaret şirketlerinde ise alınıp satılmayı bekleyen 'ticari mallar' vardır. Stoklar maliyet değeriyle kaydedilir; satıldıklarında satışların maliyeti olarak gidere dönüşürler.

Stok, işin sürekliliği için gereklidir ama nakit bağlar: depodaki her mal, aslında harcanmış ve henüz geri gelmemiş paradır. Bekleme süresinin uzaması talebin yavaşladığını, stok yönetiminin zayıfladığını ya da şirketin bilinçli olarak (fiyat artışı beklentisiyle) stok biriktirdiğini gösterebilir. Hangisi olduğu faaliyet raporundan ve sonraki dönemlerden anlaşılır.

Döngü: nakit → stok → alacak → nakit

Dönen varlıklar bir döngü oluşturur. Şirket nakitle hammadde alır (nakit stoka döner), üretip vadeli satar (stok alacağa döner), müşteri öder (alacak yeniden nakde döner). Bu döngünün bir turu ne kadar kısaysa, şirket aynı parayla yılda o kadar çok iş çevirir.

Döngünün uzunluğu nakit dönüşüm süresi ile ölçülür: stokta bekleme süresi ile alacak tahsil süresinin toplamından, tedarikçiye ödeme süresi çıkarılır. Örnek Sanayi'de bu süre 115 + 91 − 104 = 102 gündür. Yani şirket, tedarikçisine ödeme yaptıktan sonra müşterisinden parayı almak için ortalama 102 gün bekler ve bu süreyi kendi kaynaklarıyla finanse eder.